اوشاق اولما دب لری

اوشاق اولما دب لری

 

یئنی دوغولموش اوشاغا و آناسینا ابه چی(əbəçi) آدلی بیر بیلیجی آرواد یئتیشیر. بئله کی اوشاق دونیایا گؤز آچان چاغ او آنانین یانیندا اولور، اوشاغی توتور، اونو یویوب و گؤبگینی کسیر. سونرا بله ییب آناسینا وئریر.

ابه چی اوچ گون زاهی آروادا و اوشاغینا باخیردی. بو اوچ گونده آنایا قویماق* وئریردی و اوشاغی پرپی (pərpi) ائدیردی.

پرپی آرالیقدا، بیرینی آجیقلا هده له ینده، دئییللر اونو پرپیله دیم. آما بوردا اؤزل اولاراق ایشله نیر. ابه چی اوشاغین اوچ گونونده، قوللارینین قاتلاناجاغین، اللرینین-آیاقلارینین اوستون، بئلین و آلینینین اورتاسین تیی غا یوخسا باشقا بیر ایتی دیلک له چرتیب قان آلیب و سوغانین بیر واراغی ایله اونون بئلینی اووور. بئله لیکله اوشاغی پرپی ائدیر.

ابه چی اوشاغی بوزمه جه آزاریندان قوروماق ایچین اونو قارینا چکردی. قارین قالین اولسایدی سویاردیلار یوخسا قوزو و بالاجا قویون قارینینی سویمادان اوشاغی اوزوندن باشقا قارینا بوکردیلر و بیر ساعات قدریندن سونرا اوشاق ترله ین کیمی چیخارداردیلار. ابه چی اوشاغین آغیزینا باخاردی آغ سیزا(بوزمه جه ) اولسایدی اونو ایینه ایله بیر-بیر دئشیب گؤتورورردی یوخسا او بوزمه جه لر اوشاغی ام مه گه قویماییب اؤلدورردی.

آنا و اوشاغی پیس قووه لردن، گؤز دیمه دن قوروماق ایچین اونلارین بویونوندان و اوشاغین بله گیندن، چئشیتلی مونجوقلار آسلاللار.

ساریلیق: گؤزل ساری بویالی بو مونجوغ اوشاغی ساریلیق آزارینی توتمادان قورویور.

شووه: آنانی وهمیات و قارا باسما دان قورویور.

گؤز مونجوغو: اونلاری گؤز دیمه دن قورویور.

قان مونجوغو: آنانی قان آپارماسین دئیه اونو آنا بویونوندان آسلار.

آل مونجوغو و آل گؤبه گی: اونلاری آل آروادینین توخانماسیندان قورویور. بو چاغلار آرواد اؤلنده دئییللر ایچین آل چکیب.

گؤیرتمه: بو مونجوق اوشاغی گؤیریب اؤلمه دن قورویور. دئییللر بو مونجوغو ایکی بارماغین آراسیندا توتوب موچخوراندا رنگی توند گؤگ اولور سونرا رنگی آزالیر.

بونلاردان باشقا بابا قولو، قورد مونجوغو، بالیق قولاغی و باشقا-باشقا، تورلو-تورلو مونجوقلار چئشیتلی نیت لر له اونلارین یانیندان آسلانیردی. مونجوقلار اوشاق اولمامیش ائوده اولمالی ایدی. اوشاق اولاندان سونرا مونجوقلاری ائوه گتیرمه لی اولسایدیلار، اؤنجه اوشاغی ائودن چوله چیخاردیب مونجوقدان سونرا ائوه گتیریردیلر.

اوشاق اولان کیمی بیر ائوده اونلار ایچین یئر سالینیر. اونلاری آل آروادیندان قوروماق ایچین، ایتی بیر دمیرله اوتاغی دؤوره جیزیب او جیزی آغیز-آغیزا یاپیشدیریللار. آروادین یئرینین دؤوره سینه قزیل جییه سریب و جییه نی آغیز-آغیزا یاپیشدیریللار. بیر سوغانی ایگه کئچیردیب و بیر تندیر شیشینی آنانین یئرینین یانینا قویوللار. آرواد قورخماسین دئیه، باشی اوستونه بیر تیکه چؤرک قویاردیلار. بیرده یون داراغین باجانین آغیزیندا ایینه لری چؤله ساری قویوردولار. بونلار زاهی آرواد یئردن دورونجا( اون گون) اونون یانیندا قالیردی. بو اون گونده آنانین یئمه گی خشیل اولاردی.

دوغان آروادین قیزماسی اولجاق یا حالی یاوا اولجاق، بیر کَسَر گؤتوروب گئدردیلر سو قیراغینا و او کسرله سویو قیلینج لار دیلار. اوندان سونرا بیر اَتَک اَل له مه داشی بیر-بیر سووا آتاردیلار. بو ایش آروادین یاخچی لاشماسیندان اؤتورو ائدیلیردی.

بیرده کی او آروادی اوتوردوب اته گینه آرپا تؤکردیلر و ائرکک آتی گتیرردیلر اونون اته گیندن آرپا یئییب کیشنردی. آت کیشنه جک دئیردیلر دای آرواد اؤلمز و آرواد یاخچیلاشاردی.

بیرده کی حایات دا قبیر ائنده بیر چاپال قازاردیلار و یاوالاشمیش زاهی آروادی او چاپالا یئخیب، ائوین قویون سوروسونو اونون اوستوندن کئچیردردیلر و آرواد یاخچیلاشاردی.

قیرخینا کیمین اوشاق اولان ائوه بیری گلنده اوشاغی چؤله گؤتورردیلر. بو ایشی گؤره بیل مه سلر، او گئدن دن سونرا اوشاغین بوش بله گین قویوب اوستونه بیر الک توتوب الگین ایچیندن اوچ دؤنه بوش بله گه سو سپردیلر و بئله لیکله اوشاغی اوستونه گلمه آزاریندان قورویاردیلار.

*قویماق: سووا اون تؤکوب قاریشدیریللار. کره یاغی بیر قابدا اریدیب قاینار ائدیللر. قاینار یاغین ایچینه آز-آز سولو اونو تؤکوب قاریشدیریللار. اودون اوستده، قویماق قیزارینجا قاریشدیرمانی داوام ائدیردیلر. قویماغین اوستونه آجی-اوجو (دارچین،ایستی اوت،زنجفیل،قولونجان کؤکو) سپیب یئدیردردیلر. بوندان باشقا کره یاغی، ایستی اوتو، کیشنیشی قاینادیب زاهی یا ایچیردردیلر.