نئهره چالخاماق

چوخلو یاز آیلاریندا ساغینی اولانلار سوتو آخشام سریرلر. دئمه لی سریلن سوتون یاغی و قایماغی سوتون اوزونه قالخیر. ساباح اونون اوزونو ییغیب قاتیق چالیرلار. بئله قاتیغا اوز-گؤز üz-göz قاتیغی دئییرلر. قاتیغین آز-چوخلوغو ایله باغلی، آرادا گؤرورسن بئله قاتیغی نئچه گون دال با دال چالیب بیر نئهره اولونجا توپلاییرلار.

بیر گون ساباح تئزدن دوروب بولاغا یا قویو اوستونه نئهره سویونا گئدیرلر. نئهره سویونا گئده نی بیری گؤرمه مه لی یا قارشیسینا چیخمامالی دیر یوخسا آیاغی آغیر اولان آدام اولسا نئهره نین یاغی آز دوشر یا آیاغی یونگول اولسا یاغ یاخچی دوشر. سویو حاضیر اولان نئهره نی سحر-سحر گون قیزینجا چالخاییرلار.

نئهره نین سویونو تؤکوب، اوز-گؤز قاتیغینی اونون اوستوندن نئهره یه تؤکورلر. مال داوارین قارینین بیر پارچاسی اولان سَله آدلی بیر دیلک له نئهره نین آغیزینی باغلاییرلار. اونون آلتینا یوموشاق بیر شئی آتیب نئهره نی چالخاماغا باشلاییرلار.

نئهره نی چالخایان آنا-باجی لار چوخلو نغمه لر اوخویاردیلار:

نئهرم گل-گل-گل

یاغین مر-مر داشیی جا

آیرانین گؤز یاشیی جا

...

نئهره نین اوستوندن بیر بالاجا دلیگی اولور. نئهره چؤپو آدلانان چؤپو او دلیکدن نئهره نین ایچینه سالیب، نئهره نین گلدیگینه باخیرلار. چؤپه چوخ و دن-دن یاغ یاپیشاندا دئییرلر نئهره گلیب. دئمه لی یاغلا آیران آیریلیب. بئله اولان کیمین، بیر نئچه یئکه قازان قویوب نئهره نی اونلارا بوشالدیرلار. سونرا بیر قاشیقلا آیرانین اوزونه دوران یاغلاری بیر یئره توپلاییب، گؤتوروب آیری بیر قابا قویورلار. بوتون یاغلاری آیراندان آییریب بیر-بیرینین اوستونه اؤزده ییب یاپیشدیریرلار.

حاضیرلانان یاغی یئییرلر، یا ساتیب باشقا شئی لر آلیرلار یوخسا اونو دوزلاییب قیشدا ایشلتمه گه گؤره، دَیمک دن اؤتورو بارداغا آتیب آغیزینی باغلاییرلار.

نئهره نی اؤنجه ایستی سو ایله سونرا سویوق سو ایله یویوب-تمیز له ییب آغیزی اوستده سونراکی گونلرده ایشلتمک دن اؤتورو بیر یئره قویورلار.

سوت دییشمک

یاز آیلاریندا اوتلاقلارین بوللوغونا گؤره مال-داوار چوخ ساغیلیر. دئمه لی مال-داوارین سوتونون بوللوغو ائله یاز آیلاریندا اولور. قارا مال گونده ایکی دؤنه، بیر سحر-سحر بیرده آخشام باشی ساغیلیر. قویون-کئچی گونده بیر دونه، بیچینچی ناهارینین واختی داوار اؤرودن قاییداندان سونرا ساغیلیر. گونو-گوندن هاوالارین قیزیشدیغینا گؤره ساغیلان سوت بیر گوندن آرتیق قالاندا نئجه لیگینی ساخلییا بیلمیر.(اؤزو گلدی اولور). بیر یاندان دا ساغیلان سوتو، پئندیر توتماق، قاتیق چالماق و یاغینی توتماق گرکدیر. سوت آز اولاندا یئترینجه بو ایشلره یارامیر. ساغینی-سوتو آز اولان نه ائتمه لی دیر؟

ساغینی آز اولان آداملارین ایکیسی یا بیر نئچه سی یانلاشیب بیر-بیری ایله سوت دییشیرلر. نوبا و اؤلچو ایله سوت بیر و یا نئچه گون قونشولارین بیرینده اولور و بیر یئره توپلانان سوت پئندیر توتولور، قاتیق چالینیر یوخسا یاغیندان اؤتورو چالینان قاتیغ نئهره یه آتیلیب یاغی توتولور.

شور – قوروت

نئهره دن چیخان آیرانی، بیر ایش گؤرمه دن ایچمه گه قوللانماق اولور. اما گونلرین ایستی اولماسی و آیرانین چوخ اولماسی اونو چوخ ساخلاماغا ایمکان وئرمیر. بئله گونلرده آیران قالاندا قیجغیریر qıcğırır و آجیلاشدیغینا گؤره ایچمه لی اولمور. اونا گؤره آیرانی بیر یئکه قازانا قویوب چورودوب شور şor دوزلتمک دن اؤتورو اوجاغا قویورلار.

آیران اوجاقدا بیر آز قالدیقدان سونرا چورویوب شورا چئوریلیر. قازانی اوجاقدان گؤتوروب بیر یانا قویورلار بیر آز سویور. سونرا شورون سویو آیریلماقدان اؤتورو اونو سوزگجه تؤکوب بیر یئردن آسلاییرلار. شورون سویو بیتدیکدن سونرا اونو دوزلاییب موتالا تؤکورلر و او دگدیکدن سونرا قیشدا یئییرلر.

شورو تزه-تزه یاغا دا قاتیب یئیه نده چوخ تاملی و یئمه لی اولور.

شور چوخ اولاندا اونو دوزلادیقدان سونرا بالاجا-بالاجا کوکه قاییریب گونون قاباغینا قویورلار. بو کوکه لر بیر آز قورویاندان سونرا، اونلاری ایپه دوزوب بیر یئردن آسلاییرلار. بئله قورویوب حاضیرلانان شورا قوروت qurut دئییرلر